De eerste keer dat ik het idee voor een serie over de iftar op papier zette, is alweer jaren geleden. Zo gaat dat met ideeën, ze worden geboren, opgeschreven en blijven vervolgens ergens in een hoekje rusten, rijzen om in het stof te vergaan of, als je geluk hebt, gerealiseerd te worden.
Met IFTAR around the world had ik geluk. Het idee is simpel: ieder jaar zijn talloze mensen wereldwijd tijdens de ramadan met elkaar verbonden door de iftar, de maaltijd waarmee het vasten wordt verbroken. Het maakt niet uit waar je bent, wat je culturele of economische achtergrond is, welke tradities je viert, hoe je leven eruit ziet; voor even, wanneer de zon ondergaat en het vasten verbroken wordt, verrichten wildvreemden gelijktijdig dezelfde handeling: ze nemen een slok, een hap, en ervaren het genot van voeding voor de ziel.
In die maaltijd, in die religieuze en spirituele maand, komt heel veel samen: verleden, heden, hoop, eenzaamheid, verlies, liefde. Het is een maand waarin mensen stilstaan bij wat was en is, bij wie was en is. Een maand waarin de gejaagdheid voor even vrijmaakt voor rust, onbezonnenheid voor overdenking. Een maand vol emotie. En een maand vol verhalen.
Metafoor
En die verhalen, daar zijn we naar op zoek gegaan. Want tijdens de iftar, die met zo veel zorg wordt voorbereid, komen verhalen tot leven. De iftar in deze serie is dan ook een smakelijke metafoor voor het leven. Waar je ook naartoe gaat, mensen dragen littekens, koesteren hoop, voelen het verdriet van gemis. En het is juist tijdens de iftar dat al die gevoelens sterker ervaren worden.
Ik merkte het zelf: jarenlang vastte ik alleen in Nederland, omdat mijn moeder altijd in Marokko was in de zomer. Het laatste jaar voor ze overleed, was ze in Nederland en vastten we samen. Ik was vergeten hoe weldadig en intiem het was om iedere dag naar haar toe te gaan en samen te eten. Net toen ik dat had herontdekt, overleed ze het jaar erop. En sindsdien vast ik weer alleen.
Tot vorig jaar, toen we op pad gingen voor de opnames. We vlogen van het noordelijke, ondraaglijk koude Tromsø via het kosmopolitische Londen naar het gemoedelijke Muscat. Drie totaal verschillende steden, klimaten en energieën, met één gemene deler: de liefde voor de iftar.
Paaldansen
In Tromsø ontmoetten we Samira die op jonge leeftijd de islam vond, na twintig jaar haar liefde hervond om die op veel te jonge leeftijd te verliezen. De Palestijnse student Bahaa droomde er in Gaza van de wereld te zien en nu verlangt hij naar de ooit drukke markten in Gaza en maakt hij gerechten van zijn moeder om zijn eenzaamheid te verlichten. De jonge Amani koestert haar Noors-Iraakse achtergrond zoals zoveel biculturele jongeren die weigeren te kiezen en hun plek in de samenleving opeisen.
In Londen brachten we een heerlijke tijd door met chefkok en geweldenaar Asma Khan van het beroemde restaurant Darjeeling Express (koop haar nieuwe boek in Nederlandse vertaling met heerlijke recepten!), spraken we journalist Remona Aly over de spiritualiteit van de maand en bracht Dr. Lamees Ibrahim haar geliefde Baghdad tot leven met een van haar favoriete gerechten.
In Muscat, tot slot, brachten we tijd door met Amal Alghamari die gendernormen probeert te doorbreken door haar kinderen gelijk op te voeden, ontmoetten we haar man die, tegen de gewoonte in, haar in de keuken helpt en bezochten we Nusaiba Almaskari die haar zelfvertrouwen hervond dankzij paalfitness, beter bekend als paaldansen.
Drie verschillende steden, mensen die elkaar niet kennen, maar die een maand lang hetzelfde ritme volgen. Het was een bijzondere reis vorig jaar. Ik ontdekte er dat ik het eten van thuis nodig heb tijdens de ramadan om me geborgen en geworteld te voelen. Dat ging in Muscat heel wat makkelijker dan in Tromsø.
Verhalen
Maar vooral voelde ik heel veel dankbaarheid dat alle mensen hun deuren en harten voor ons openden en we voor even deel mochten uitmaken van hun leven.
IFTAR around the world heb ik met het leukste team gemaakt: producent Chafina Bendahman van ROSE stories, Jefrim Rothuizen zorgde weer voor het prachtige camerawerk, Ting Fung Cheung het fijne geluid en Noël van Rens de montage. Het was een feest en voorrecht om dit samen met hen te maken. Op de eind credits staan alle mensen die een bijdrage hebben geleverd aan het eindresultaat.
Vanaf aanstaande donderdag 26 februari is de serie te zien bij de NTR op NPO2 om 22:45, ruim op tijd om lekker bij uit te buiken na de iftar. Niet te laat voor iedereen die niet vast, maar wel geïnteresseerd is in mensen, ver en dichtbij. Terwijl jullie kijken (daar reken ik op!) zijn wij ergens op de wereld om nieuwe verhalen op te halen.
Uiteindelijk is dat wat ons met elkaar verbindt: verhalen. Open je hart en laat je raken.
info[at]aichaqandisha.nl